Jak wybrać dobrą jakościowo oliwę z oliwek i dlaczego polifenole są ważne?

Oliwę z oliwek zna wielu z nas. Typowy, korzenny smak oliwek i mnóstwo sposobów, żeby ją spożywać. Sałatki, lekkie dania z sezonowymi warzywami, ryby, mięso, sery,  czy świeże pieczywo. Przyjrzeliśmy się temu, co warto wiedzieć o tym „kuchennym cudzie” i czego być może jeszcze nie wiesz. 

W artykule przeczytasz:

• Pochodzenie Oliwy z oliwek
• Jakie rodzaje Oliwy z oliwek znamy
• Co Oliwa z oliwek zawiera i jakie są jej korzyści dla ludzkiego zdrowia
• Czym są „polifenole” i dlaczego ich zawartość w Oliwie z oliwek jest ważna
• 3 podstawowe kryteria przy wyborze Oliwy z oliwek
• Na co warto zwracać uwagę na etykietach
• Naucz się prawidłowo degustować
• Jak sprawdzić jakość w domu
• Jak prawidłowo przechowywać Oliwę z oliwek
• 3 wskazówki, jak każdego dnia przeżyć gastronomiczne doznanie z oliwą z oliwek

Pochodzenie Oliwy z oliwek

Oliwę z oliwek pozyskuje się z owoców drzewa oliwnego (Olea europea), które rośnie we wszystkich krajach wokół Morza Śródziemnego. Dzieje się tak dlatego, że właśnie tam ma wszystko, czego potrzebuje do życia – ciepło i wilgoć. Owoce dojrzewają od października (odmiany wczesne) do stycznia (odmiany późne).

Używanie oliwy z oliwek datuje się na 6 000 lat wstecz i pochodzi z terenów dzisiejszego Iranu, Syrii i Palestyny, skąd trafiło do basenu Morza Śródziemnego z jego znanymi gajami oliwnymi. W przeszłości oliwa z oliwek była używana przy obrzędach religijnych i w medycynie, a dla wielu kultur stała się ważnym składnikiem żywności.

Jakie rodzaje Oliwy z oliwek znamy?

Istnieje wiele rodzajów oliwy z oliwek. Najwyższą klasą oliwy jest oliwa z oliwek extra virgin, następnie oliwa virgin, a na końcu oliwa rafinowana. Te klasy są definiowane przez sposoby ekstrakcji.

Oliwa extra virgin i standardowa oliwa virgin powstają bezpośrednio z owoców oliwek przez ich rozdrobnienie, dzięki czemu zachowany zostaje naturalny smak, aromat, pikantność i maksymalna ilość korzystnych substancji. Ten sposób ekstrakcji oleju bezpośrednio z owoców nazywamy „tłoczeniem na zimno”. Dzięki temu oliwa zachowuje swój smak, który może stracić, gdy zostanie wystawiona na wysokie temperatury.

Olej, który jest dalej przetwarzany i przechodzi przez mieszanie z rozpuszczalnikami chemicznymi, traci pierwotną wysoką jakość oliwy extra virgin i zostaje zaliczony do rafinowanych wariantów oliwy z oliwek.

• Oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia (Extra Virgin):

Pozyskuje się ją przez miażdżenie albo tłoczenie oliwek na zimno i ekstrakcję świeżego soku. To nierafinowana i najlepsza jakościowo oliwa z oliwek, jaką możesz kupić. Dzięki sposobowi produkcji zachowuje prawdziwy smak oliwek i ma niższą zawartość kwasu oleinowego niż pozostałe rodzaje. Ma wyższe stężenie naturalnych witamin i minerałów, które znajdują się w oliwkach. Ma jasnozieloną barwę i wyrazisty oliwkowy smak. Zawiera też tylko 1 % kwasu oleinowego i potrafi zachować wszystkie przeciwutleniacze.

• Oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia (Virgin):

Oliwa z oliwek virgin pochodzi ze standardowej produkcji oliwy virgin albo tylko z tłoczenia na zimno, ma mniej niż 2 % kwasów i jest znana z tego, że w porównaniu z odmianą Extra Virgin ma „dobry” smak. Nie może zawierać żadnej oliwy rafinowanej.

• Rafinowana oliwa z oliwek:

Kiedy oliwy z pierwszego tłoczenia trafiają do zakładu przetwórczego, przechodzą obróbkę chemiczną, przez co powstają z nich „rafinowane oliwy z oliwek”. Tu przechodzą obróbkę, która obejmuje ciepło, chemikalia albo filtrację. Te rafinowane oliwy mają zawartość kwasów 0,3 procenta albo mniej, co zwykle daje im dłuższą trwałość.

• Oliwa z wytłoków (oznaczona Pomace):

Na rynku dostępny jest też kolejny wariant oliwy z oliwek, zwany olejem z wytłoków. Po zakończeniu typowej zmechanizowanej ekstrakcji oliwy z owoców oliwek w pozostałym miąższu, czyli „wytłokach”, zostaje około 5 do 8 % oleju. Ten olej jest dobry do gotowania. Choć ekstrahowany olej z wytłoków technicznie wciąż jest olejem pochodzącym z oliwek, pod względem jakości wciąż nie da się go porównać z odmianą oliwy z pierwszego tłoczenia, ponieważ przy ekstrakcji z wytłoków wielokrotnie mogą być używane rozpuszczalniki chemiczne.

Co zawiera oliwa z oliwek i jakie są jej korzyści dla ludzkiego zdrowia

Oliwa z oliwek w najczystszej postaci, tj. jako extra virgin, podobnie jak większość olejów składa się głównie z nienasyconych kwasów tłuszczowych, z których największy udział ma kwas oleinowy (70 – 80 %) i kwas linolenowy (10 %). Tylko około 14 % stanowią kwasy nasycone, konkretnie kwas palmitynowy i stearynowy.

Oliwa z oliwek extra virgin jest znakomitym źródłem składników odżywczych, zawiera cały szereg antyoksydantów, witaminy E i K, a także nienasycone kwasy tłuszczowe. Jeśli chodzi o pierwotne, naturalne źródła, pod względem zawartości tych korzystnych dla ciała substancji jest wręcz w ścisłej czołówce. Kwas oleinowy na przykład obniża stan zapalny.

Jeśli oliwa powstaje z wczesnego zbioru, ma najwyższą możliwą zawartość antyoksydantów. Działanie oliwy z oliwek zwielokrotnia się także w połączeniu z ziołami, takimi jak lawenda czy rozmaryn. Bardzo skuteczny może być również napar z ząbków czosnku.

Sekret zdrowotnego działania oliwy z oliwek tkwi w POLIFENOLACH

Oliwy z oliwek są szczególnie korzystne dla zdrowia dzięki polifenolom. Te antyoksydanty mają pozytywne działanie już po krótkim stosowaniu. Dzięki polifenolom zawartym w oliwie z oliwek możesz mieć dodatkowo pewność, że spożywasz produkt naturalny, bez niepożądanych dodatków chemicznych, a więc odżywiasz się zdrowo. Nie każda oliwa z oliwek extra virgin zawiera jednak wyższy udział polifenoli.

Polifenole cechują się wysoką aktywnością antyoksydacyjną. Możemy więc powiedzieć: im więcej polifenoli Oliwa z oliwek zawiera, tym jest lepszej jakości i korzystniejsza dla zdrowia.

Wysokie działanie antyoksydacyjne, które mają polifenole, zapobiegawczo przeciwdziała powstawaniu mutacji wywołujących raka. Głównym plusem polifenoli jest ich wpływ na wolne rodniki. Ograniczają niekorzystne skutki stresu oksydacyjnego, obniżają ciśnienie krwi, poprawiają higienę jamy ustnej, pomagają chronić organizm przed chorobami nerek i serca.

Ponieważ polifenole są szeroko rozpowszechnione i mają wysokie stężenie w roślinach, stały się zwykłym elementem ludzkiego pożywienia. Ich dzienne spożycie oszacowano więc u człowieka na około 1 g.

Kolejne potencjalne korzyści zdrowotne

Choć badania są ograniczone, oliwa z oliwek może mieć też kolejne potencjalne korzyści zdrowotne. Należą do nich :

• Zmniejszone ryzyko cukrzycy typu 2: Badania łączą dietę o najwyższej zawartości oliwy z oliwek – aż 1,5 łyżki stołowej (20 ml) dziennie – z 16 % niższym ryzykiem cukrzycy typu 2.
• Poprawa poziomu cukru we krwi: W małym badaniu ludzie, którzy przyjmowali 20 mg skoncentrowanej oleuropeiny, związku zawartego w oliwie z oliwek, zanotowali o 14 % niższy wzrost poziomu cukru we krwi po posiłku niż ci, którzy przyjmowali placebo
• Ulga przy zaparciach: Według niektórych małych badań przyjmowanie już 1 łyżeczki (5 ml) oliwy z oliwek dziennie może pomóc przy zaparciach.
• Spowolnienie postępu choroby zwyrodnieniowej stawów: Badania na zwierzętach podają, że oliwa z oliwek i jej związki mogą zwalczać chorobę zwyrodnieniową stawów, zapobiegając uszkodzeniu chrząstki, ochronnej wyściółki stawów.

(Podkreślamy, że potrzebne są dalsze badania.)

Może służyć włosom, skórze i paznokciom

Choć dowody naukowe na poparcie miejscowego stosowania oliwy z oliwek są ograniczone, jest ona zwykłym składnikiem wielu mydeł, balsamów do ciała i kremów do twarzy.

Niektóre popularne zastosowania kosmetyczne oliwy z oliwek to:

• Pielęgnacja włosów. Użyj 1 – 2 łyżek stołowych (15 – 30 ml) oliwy z oliwek do pielęgnacji rozdwojonych końcówek albo delikatnie wmasuj ją w skórę głowy, żeby złagodzić jej przesuszenie. Potem dokładnie umyj włosy szamponem i spłucz.
• Krem nawilżający. Do nawilżenia skóry nanieś cienką warstwę po prysznicu albo przed użyciem wmieszaj ilość wielkości orzecha do zwykłego mleczka do twarzy. Możliwe, że nadmiar oleju trzeba będzie zetrzeć ręcznikiem.
• Balsam do skórek. Wmasuj kroplę oliwy z oliwek w każdy czubek palca, żeby zadbać o spierzchniętą, popękaną albo suchą skórkę.

Ponieważ oliwy z oliwek niższej jakości mogą kryć substancje potencjalnie drażniące dla skóry, najlepiej trzymać się oliwy extra virgin i virgin, tłoczonej na zimno.

Osoby z wrażliwą skórą powinny postępować ostrożnie, ponieważ okazało się, że oliwa z oliwek jeszcze bardziej podrażnia suchą skórę, zwłaszcza u niemowląt i dzieci.

Łatwo dodać ją do diety

• Zamiast kupować kremowe dresingi do sałatek, wypróbuj dresingi zrobione z oliwy z oliwek,  albo zrób sobie domowy dip oliwkowo-jogurtowy, według przepisu TUTAJ.

• Zamiast sosów na bazie śmietany albo sera wybieraj sosy na bazie oliwy z oliwek, jak na przykład pesto.
• Jako dip do warzyw wypróbuj hummus zrobiony z oliwy z oliwek, zamiast dresingu z sera pleśniowego albo dresingu ranch.
• Chleb zamiast masłem maczaj w tłoczonej na zimno oliwie z oliwek z przyprawami.

3 podstawowe kryteria przy wyborze Oliwy z oliwek

1. Wybierz właściwy rodzaj. Polecamy tylko EPOO, najlepiej także BIO.

Co to jest EPOO? Po prostu skrót od Extra Panenský Olivový Olej, czyli oliwy z oliwek extra virgin.

W Powerlogy, po analizie badań i doświadczeniach, wybieramy tylko oliwę extra virgin, ponieważ ryzyko jakościowe przy oliwie rafinowanej i przy zwykłej oliwie virgin jest wysokie. Chodzi nam też o ryzyko utlenienia i o to, że chcemy używać oliwy wszechstronnie – do kuchni na ciepło i na zimno. Przy rafinacji i przetwarzaniu dla lepszej ceny zaczynają się wszystkie kompromisy w jakości. Byle tylko cena była dobra, tyle że jest wtedy fałszywa.

Bonusem jest dla nas oliwa BIO, ale tu bardziej zależy od tego, czy ufasz producentowi, ponieważ niektórzy mniejsi rolnicy i firmy rodzinne w Grecji, Włoszech i Hiszpanii tym się nie zajmują, a popyt i jakość mają także bez tego.

Jeśli chodzi o tłoczenie, zgadzamy się z Petrem Červeňem, jurorem z Gourmet Gallery:

„Dobrej jakości oliwy z oliwek extra virgin tłoczy się w temperaturze około 24-27°C. Uważaj więc na marketingowe zagrania niektórych producentów, którzy tłoczą także w temperaturze 35°C i zwiększają w ten sposób ilość uzyskanej oliwy. Do oznaczenia extra virgin stosują następnie testowane kryterium przewidujące maksymalną zawartość wolnego kwasu oleinowego – 0,8%.”

2. Czytaj etykiety, pochodzenie musi być jasne, a kwasowość możliwa do sprawdzenia

Zrób własne rozeznanie. W przypadku większości olejów, które znajdziesz w zwykłej sprzedaży, znajdziesz mieszankę oliwek z krajów Unii Europejskiej.  Albo, w najlepszym razie, mieszankę oliwek z jednego kraju. Potem przeczytasz tam, że przetworzone metodą mechaniczną, co nie musi być całkiem złe…

Jeśli jednak producent nie podaje kwasowości oleju, to często robi to chyba celowo, bo wie, że wyższa kwasowość i zawartość kwasu oleinowego powyżej 0,8% zepchnęłyby jego realną wartość, za którą płacisz, wyraźnie poniżej ceny.

Wybieraj oleje, które mają podaną kwasowość na etykiecie albo na stronie producenta. Sprzedawca powinien jasno odpowiedzieć, skąd pochodzą. Co więcej, mają za sobą historię i opowieści rodzin producentów – jak na przykład nasze oliwne nowości z rodzinnej farmy Nobleza Del Sur w Hiszpanii.

3. Spróbuj i skup się na odczuciu w gardle

Jeśli chcesz znaleźć swój olej, musisz degustować. Smak to bardzo subiektywna cecha – ktoś lubi bardziej gorzki, ktoś delikatniejszy, a ktoś inny mocny i intensywny. Każdy dobry olej musi jednak mieć swój aromat i przynajmniej lekkie drapanie w gardle. Nazywamy to naturalną pikantnością. Ważne, żeby nie mylić tego z olejem chili i ostrością.

Fałszywa oliwa jest prawie wszędzie. Jak na dziko sprawdzić jakość w domu ?

Jeśli lubisz eksperymentować, a mimo wszystko chcesz sprawdzić także swoją oliwę ze sklepu, czy jest przynajmniej w 100% z oliwek, to poza degustacją, aromatem i drapaniem w gardle masz jeszcze dwie możliwości, które potrafią wyłowić kompletną tandetę.

• A. Test zimnem

Włóż olej do lodówki. Jeśli stężeje, to dobrze, zawiera jednonienasycone kwasy tłuszczowe, tak jak powinien. Jeśli nie, to są tam wielonienasycone kwasy tłuszczowe z innych roślinnych, rafinowanych olejów. A to zupełnie nie jest w porządku ! Jednocześnie ze względu na przebiegłość niektórych producentów i wykorzystywanie wosków tego testu nie można uznać za 100%,

• B. Próba ognia

Prawdziwa oliwa potrafi posłużyć jako zamiennik nafty w lampie. Spróbuj wlać oliwę do szklanki, włożyć knot i zapalić. Jeśli nie zapali się ani na chwilę, to znów jest problem .

Jak prawidłowo przechowywać i jak jest z datą przydatności?

Olej jest jak wino. Olej nie lubi ciepła i światła. Dlatego najlepiej wybieraj oleje w ciemnym szkle, albo spokojnie także w puszce. Normalna temperatura do 35°C aż tak mu nie przeszkadza, chodzi raczej o światło.

Przechowuj go tak jak inne produkty w spiżarni albo na półce w ciemniejszym i suchym miejscu. Najlepiej wybierać olej z rocznej produkcji, a więc data przydatności nie powinna być dłuższa niż 18 miesięcy, idealnie 12.

3 wskazówki, jak każdego dnia przeżyć gastronomiczne doznanie z oliwą z oliwek

Skoro mamy już rozwiązaną kwestię jakości, korzyści i ważnych faktów o Oliwie z oliwek, a Ty wiesz, na co zwrócić uwagę przy jej wyborze, możemy wspólnie zrealizować najlepsze doznania smakowe.

Przy wyborze zainspirowaliśmy się naszym CEO Dušanem Plichtą i jego artykułem, i przygotowaliśmy dla Ciebie jego 3 sprawdzone kombinacje,  przy których poznasz siłę i prawdziwy smak dobrej Oliwy z oliwek.

• Sałatka pomarańczowa z cykorią i czarnymi oliwkami

Nietypowe, ale świetne letnie połączenie do serów z grilla albo tak po prostu do świeżych przekąsek, jak feta, mozzarella czy słowacki młody ser kozi.

Jak widzisz na zdjęciu. Wystarczy pokroić cykorię albo liście sałaty z ogrodu, pomarańcze, czerwoną cebulę, seler i natkę pietruszki. Posól solą morską i dodaj biały ocet winny albo jabłkowy. Na koniec dobrze polej oliwną „Včeličką” od Powerlogy  i lekko wymieszaj.

• Pieczywo na zakwasie z „masłem” migdałowym, oliwą z oliwek, solą morską i brzoskwiniami

To moja specjalność na ciekawe letnie śniadanie. Pieczywo na zakwasie posmaruj na przykład masłem migdałowym Powerlogy, delikatnie posól solą morską, ułóż plastry brzoskwini albo dżem morelowy. Na koniec skrop Oliwą z oliwek i możesz jeszcze posypać cynamonem.

Wykwintne letnie i sezonowe śniadanie jest na stole. Z owoców najlepsze są morele, brzoskwinie, ale też pomarańcze.

• Marynowany ser owczy w oleju z oregano, rozmarynem, cytryną i czarnym pieprzem

Osobiście użyłbym młodego, świeżego sera owczego, fety i podobnych. Pokrój go w kostkę, ubij ciasno w słoiku i odważ się użyć Oliwy z oliwek premium.

Dodaj świeże albo suszone oregano, skórkę z cytryny i porządną dawkę czarnego pieprzu. Kiedy wszystkie smaki się połączą, już po dwóch dniach będą wspaniałe. Możesz użyć też czosnku, choć ten jest moim zdaniem na lato cięższy. To już zależy, komu co odpowiada. Ewentualnie potem bym go już nie jadł i użył tylko ząbka do oleju, dla smaku.

Taki ser jest absolutnie TOP jako przystawka na grillu z białym winem, przy czym zmacerowana Oliwa z oliwek przyda się do maczania chleba.

Gdzie zatem kupić coś wyjątkowego?

Oczywiście mądrzenie się o jakości i doznaniach jest super, ale jeśli człowiek nie ma w pobliżu sklepu, w którym kupiłby dobry olej, to zwykle zostaje przy przeciętności. Absolutnie rozumiemy, że wielu ludzi już nie wie, w co wierzyć.

Jeśli chcesz się przekonać i doświadczyć innego poziomu Oliwy z oliwek, skosztuj jednej z najlepszych Oliw z oliwek na świecie, nagrodzonej we Flos Olei 2021, z rodzinnej farmy Nobleza Del Sur w słonecznej Hiszpanii.

Jeśli czytasz aż do tego miejsca, to poza oliwami z oliwek premium, które znajdziesz u nas w e-sklepie Powerlogy  w sekcji zdrowe tłuszcze,  przygotowaliśmy dla Ciebie świeżą, delikatną i owocową NOWOŚĆ, idealną także dla wybrednych, dziecięcych podniebień.

Dobrze słyszysz, w naszym portfolio znajdziesz też wybraną DZIECIĘCĄ Oliwę z oliwek bez goryczki. To właśnie dzięki połączeniu odmian oliwek, które zapewniło delikatny owocowy smak bez kwasowości, a wciąż z bogatą reprezentacją wspomnianych wyżej, korzystnych dla zdrowia polifenoli.

Podsumowanie na koniec

• Oliwa z oliwek powinna być częścią zdrowej, urozmaiconej i zbilansowanej diety całej rodziny
• Przy wyborze Oliwy z oliwek czytaj uważnie etykiety, pochodzenie musi być jasne, a kwasowość możliwa do sprawdzenia 
• Nie każda Oliwa z oliwek jest taka sama, istnieje znaczna różnica między Oliwą z oliwek Extra Virgin a rafinowaną Oliwą z oliwek
• Wysoka zawartość funkcjonalnych, korzystnych dla zdrowia polifenoli to jedna z najważniejszych zalet dobrej jakości, prawdziwej Oliwy z oliwek Extra Virgin