Czym jest histamina i nietolerancja histaminy? Jak powstaje i co jeść

Zaktualizowano w kwietniu 2024.

Czym jest histamina i nietolerancja histaminy? Jak się ją diagnozuje? Czy to naprawdę oznacza, że nie mogę jeść prawie niczego? Czy produkty Powerlogy nadają się przy tej diagnozie? Odpowiedzi na te i kolejne pytania znajdziesz w tym artykule.

W artykule znajdziesz też produkty specjalnie dla osób z nietolerancją histaminy, jak masło ghee BIO, bezglutenowa granola i krem makowo-migdałowy.

Czym jest histamina i nietolerancja histaminy (HIT)

Pojęcie nietolerancji histaminy (HIT) pojawia się wśród nas coraz częściej, a przy tym wielu w ogóle nie wie, o co chodzi. I prawdą jest, że nie wiedzą tego nawet sami lekarze, bo ta choroba wciąż nie jest do końca zbadana. Do terminologii medycznej została włączona dopiero niedawno, a pierwotna nazwa wywodzi się z teorii, że HIT powstaje przy niewystarczającej sprawności enzymów, które rozkładają histaminę.

Dziś jednak wiemy, że ta problematyka jest o wiele bardziej skomplikowana i nie zawsze przyczyną jest uszkodzenie enzymatyczne. Winny może być niewłaściwy tryb życia, podwyższony stres, nieodpowiednie odżywianie czy zbyt duże spożycie histaminy z pożywienia. Tak samo powodem może być przebycie poważniejszej choroby, względnie przyjmowanie leków.

Nietolerancja czy alergia na histaminę?

Nie myl nietolerancji histaminy z alergią. Alergia na histaminę nie istnieje, ponieważ przesadna reakcja organizmu na histaminę należy do nietolerancji, a nie do alergii.

Organizm nie potrafi poradzić sobie z dużą ilością histaminy i reaguje mechanizmami obronnymi. Możesz odczuwać zmęczenie, wzdęcia, osłabienie, zawroty głowy czy wiele innych objawów. Zasadniczo nie jest to jednak stan zagrażający życiu i organizm przy kontakcie z histaminą nie wytwarza żadnych przeciwciał^1.

Alergiczne reakcje pokarmowe są o wiele gwałtowniejsze. Układ odpornościowy uznaje składnik pożywienia za obcy i niebezpieczny i zaczyna wytwarzać przeciwko niemu przeciwciała. Te bardzo szybko dają o sobie znać na ciele, często jako nagły obrzęk gardła, języka, spadek ciśnienia, duszenie się czy utrata przytomności.

To znaczy, że jeśli problem sprawia Ci histamina, nie masz alergii na histaminę, tylko nietolerancję. Alergia na histaminę to tylko błędnie używane określenie.

Jak diagnozuje się nietolerancję histaminy?

Sama diagnostyka nietolerancji histaminy wcale nie jest prosta. Na Słowacji najczęściej diagnozuje ją alergolog z pobranej próbki krwi. Pacjent wychodzi potem z ulotką w ręce i z zaleceniem wykluczenia produktów wysokohistaminowych na podstawie listy, którą dostał. I tu pojawia się problem.

Po pierwsze, pacjent nie ma nawet pojęcia, na czym ta choroba polega, bo nie dostał wystarczających informacji. I tak zostaje w stresie, przy czym nawet nie wie, że to właśnie on jest przy HIT największym wyzwalaczem objawów.

Po drugie, prawdopodobnie zacznie kierować się jedną z wielu list, które często wzajemnie się wykluczają. Wtedy dochodzi do sytuacji, w której osoba z nietolerancją histaminy zaczyna jeść w kółko 10 produktów w przekonaniu, że wszystkie pozostałe jej szkodzą, i nie zdaje sobie sprawy, że jednostajnością diety szkodzi sobie o wiele bardziej.

Szwajcarska lista produktów spożywczych

O listach powiedziałabym tylko jedno. Naprawdę jest ich wiele i nie do końca prawdą jest, że nie powinno się nimi kierować. Na początku oczywiście i ja postępowałam według jednej z nich (chodzi o Szwajcarską listę produktów, która jest chyba ze wszystkich najbardziej miarodajna), ale tylko do pewnego momentu.

Czym jest szwajcarska lista?

Tę listę stworzył Heinz Lamprecht i należy ona do najbardziej realistycznych. Pan Lamprecht nie ma wprawdzie wykształcenia medycznego, ale sam cierpi na HIT i stale pracuje nad listą z wieloma innymi osobami z nietolerancją histaminy. Przejrzyście podają źródła, z których czerpali, a do szwajcarskiej listy dodają także własne doświadczenia. Strony wprawdzie nie prowadzą lekarze, ale lista jest regularnie aktualizowana.

Szwajcarska lista należy do najlepszych, po jakie możesz sięgnąć na początku HIT. Sam autor zaleca traktować listę tylko jako punkt wyjścia.

Listę znajdziesz też w formacie PDF i po słowacku – szwajcarska lista PDF.

Podstawą jest to, żebyś własną listę, czyli jadłospis, ułożył sam! Bo każda osoba z HIT jest inna. Nie znajdziesz dwóch takich samych, z tymi samymi objawami ani z tak samo dobrze czy źle tolerowanymi produktami. Dlatego pytania w stylu: ,,Mogę banana? Mogę ser? Mogę mąkę orkiszową?” nie są na miejscu. Jedna osoba może, druga już nie, a przyczyną wcale nie musi być HIT.

Mogą wystąpić także inne choroby towarzyszące

Z HIT idą w parze również liczne choroby towarzyszące i alergie, jak celiakia, nietolerancja laktozy, alergia na białko mleka krowiego, SIBO i podobne. Poza tym człowiek może długotrwale przyjmować jakieś leki, które działają inaczej niż u drugiego histaminika, który leków nie przyjmuje. Równie ważnym aspektem jest tryb życia – stres, sen, aktywność fizyczna i tak dalej. Właśnie dlatego zrozumienie tej diagnozy jest takie trudne.

Spróbuję Ci to jednak wyjaśnić jak najprościej. Tak, jak sama to sobie przyswoiłam. Bo HIT wcale nie jest taką straszną diagnozą, jak wielu ją maluje. Tak, musisz zmienić swój tryb życia i myślenie o jedzeniu, ale z drugiej strony to zmiana na lepsze. Podstawą jest unikanie półproduktów i przetworzonej żywności, które są pełne zbędnych barwników, wzmacniaczy smaku i dodatków E.

Z Paťką, autorką artykułu, przygotowaliśmy też przepis wideo na szybkie funkcjonalne śniadanie. Owsianka owocowa z olejem MCT jest odpowiednia dla osób z nietolerancją histaminy oraz dla wszystkich wspomnianych grup nietolerancji!

Dalej – świeżość! Nie przechowywać i nie gotować na tydzień do przodu. Kupować dobrej jakości produkty ze sprawdzonego źródła (zwłaszcza mięso, ryby, nabiał czy jajka) i unikać psucia się żywności czy przejrzałych owoców i warzyw. Jako przykład podam banana, bo w większości list znajduje się wśród zakazanych. A przecież nie ma nawet wzmianki o tym, że chodzi wtedy o banana przejrzałego – z brązowymi plamami. Gdy tylko jem lekko zielonego albo żółtego, dokładnie dojrzałego banana, nie sprawia mi żadnych dolegliwości.

Czego lepiej unikać

Tak samo jest z pozostałymi owocami czy warzywami. Naturalnie, zdarzają się wyjątki, ale w porównaniu z tym, czego zakazują listy, jest ich naprawdę mało. Do wysokohistaminowych zalicza się bowiem tylko pomidory, bakłażan, awokado i szpinak. Z owoców nie potwierdził się ani jeden jako wysokohistaminowy, choć sporne mogą być cytrusy (zalicza się je do liberatorów, czyli uwalniaczy histaminy z komórek) czy truskawki (ze względu na podatność na gnicie, bo rosną przy ziemi).

A teraz sprawdź specjalnie, przejrzyj którąś z list. Czego jeszcze zakazuje? Gryka, strączki, cynamon… Tak, te również znajdują się na listach wśród zakazanych, ale nie ma sensu rozwodzić się nad tym szerzej. Po prostu próbuj, a prawdopodobnie stwierdzisz, że są na liście bezpodstawnie.

Kiedy zdrowe nie musi być zdrowe

Niestety faktem jest, że trzeba wykluczyć też kilka korzystnych produktów. Przynajmniej do etapu, w którym poznasz swoje ciało i będziesz wiedzieć, co jest dla niego dobre, a co nie. Chodzi na przykład o kiszoną kapustę, kimchi, ocet jabłkowy, pieczywo na zakwasie, dobrą jakościowo, wysokoprocentową czekoladę albo fermentowane produkty mleczne, jak zsiadłe mleko czy bryndza. Znam jednak zaawansowanych histaminików, którzy zaczęli włączać do swojego jadłospisu także te produkty, ponieważ są dla człowieka bardzo korzystne. Tego oczywiście nie polecam w pierwszych fazach, a już na pewno nie w diecie eliminacyjnej! Jej sensem jest to, żeby człowiek ustalił, co powoduje u niego dolegliwości, a co nie.

Nietolerancja histaminy VS alergia

Poza wymienionymi wyżej faktami przy HIT istotna jest ilość. Podczas gdy alergicy (na orzeszki ziemne, soję, mięczaki, gluten…) mogą reagować nawet na ilości śladowe, przy HIT przy małej ilości reakcja często się nie pojawia. Dlatego są osoby z nietolerancją histaminy, które tolerują 1-2 pomidorki cherry zerwane z własnego ogrodu. Ale nie codziennie. Jak to się mówi, trzeba uważać, żeby nie przepełnić tzw. szklanki histaminowej. I oczywiście znów podkreślam jakość. Jest różnica między letnim pomidorem z ogrodu a zimowym pomidorem z supermarketu.

A teraz przeszłabym do produktów Powerlogy, bo osoby z nietolerancją histaminy często pytają mnie o to, czy mogą je jeść. To ostatecznie doprowadziło do napisania tego artykułu. ? Jeśli czytasz go uważnie, odpowiedź już znasz. Wśród produktów Powerlogy są dwa dyskusyjne, a mianowicie Powerlogy BIO Nougat Cream i Powerlogy Chocobary. W pierwszych fazach nie polecam ich osobom z nietolerancją histaminy. Z czasem jednak zdecydowanie warto je wypróbować i myślę, że w małych ilościach nie powinny sprawiać Ci problemów. Dobra jakościowo czekolada jest korzystna, jest przeciwutleniaczem, uwalnia nas od stresu i wywołuje uczucie szczęścia. A to przecież przy HIT jest bardzo ważne, prawda? ?

Jako kolejną wspomnę Powerlogy Granolę, która zawiera też liofilizowane truskawki. Jak pisałam wyżej, truskawki nie są wysokohistaminowe! Miej jednocześnie na uwadze, że nie każda truskawka jest taka sama. Truskawki w tej granoli nie są kupione zimą w plastikowym opakowaniu w supermarkecie, ale wyhodowane w wysokiej jakości, skontrolowane i porządnie wysuszone. To również należy do podstawowych zasad przy HIT. Zrozumieć sezonowość i kupować uczciwą, dobrą jakościowo żywność.

Słowo na koniec

W nawiązaniu do tego przejdę do maseł orzechowych, które są chyba największą dumą Powerlogy. Nie potrafię nawet znaleźć powodu, dla którego osoby z nietolerancją histaminy nie mogłyby ich jeść. ? Znowu mogę wspomnieć tylko o tym, że jeśli jakaś lista zakazuje na przykład orzechów nerkowca, to albo z powodu ilości (w dużych ilościach mogą obciążać żołądek – ale i u zdrowego człowieka, nie tylko u osoby z nietolerancją histaminy), albo z powodu jakości.

Problem tkwi w tym, że orzechy są podatne na pleśnie. Jeśli jednak są przechowywane i przetwarzane prawidłowo, nie ma ryzyka, że te produkty będą zawierać wysokie ilości histaminy. Dodatkowo produkty Powerlogy mają świetne wyniki badań laboratoryjnych ich jakości, łącznie z zawartością pleśni!

Wierzę, że mały „poradnik HIT” oraz przegląd produktów Powerlogy przy tej chorobie Ci pomógł i że dzięki niemu zakupy będą dla Ciebie prostsze.

Autorką jest Paťka z bloga hitjezdravozit.sk. Ponieważ temat ten jest obecnie bardzo dyskutowany, a zarazem bardzo złożony, poprosiliśmy ją o wyjaśnienie problematyki HIT w zrozumiałym artykule.

Źródła naukowe:

1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7463562/

Źródło zdjęć: Powerlogy, Unsplash